Wina lecznicze

Macerowanie ziół w winie, które następnie pije się codziennie w małych dawkach, jest stosowane na całym świecie w kuracjach wzmacniających. Do częściej używanych w ten sposób ziół należą chińskie zioła: anżelika chińska, rdest wielokwiatowy i żeń – szeń koreański. Niektóre zachodnie zioła również można stosować do sporządzania win leczniczych, na przykład oman – dobry lek na płuca dla osób skłonnych do kaszlu. Wina lecznicze najłatwiej robi się w ceramicznej beczułce na ocet z kranikiem na dole, co znacznie ułatwia zlewanie płynu. Jeśli nie mamy takiej beczułki, możemy użyć słoja ze szczelną zakrętką i zlewać codzienną dawkę wina z góry, nie zapominając o regularnym mieszaniu. Zioła powinny być zawsze przykryte winem, w innym przypadku mogą łatwiej zapleśnieć i całą mieszankę trzeba będzie wyrzucić. Beczułkę do octu napełniamy wybranym ziołem co najmniej do trzech czwartych wysokości i zalewamy taką ilością wina by zioło było całkowicie zakryte. Zostawiamy na dwa tygodnie, a następnie spuszczamy codzienną porcję wina przez kranik u dołu beczki. Sprawdzamy, czy zioła przykryte są całkowicie winem i regularnie dolewamy wina. Wino lecznicze może być przechowywane do trzech, czterech miesięcy.

Syropy

Miód lub nierafinowany cukier można mieszać z naparami lub odwarami, uzyskując w ten sposób syropy. Cukry sprzyjają trwałości czynnych związków zawartych w ziołach oraz maskują nieprzyjemny smak niektórych ziół, takich jak gorzknik, dlatego tez dzieciom podawane są często syropy. Miód ma działanie wybitnie łagodzące, więc sporządzając syropy na kaszel łączy się go zwykle z ziołami o działaniu wykrztuśnym. Przybory i naczynia, które SA potrzebne do sporządzenia syropu to: imbryk, rondel, nylonowe lub plastikowe sitko, dzbanek, drewniana łyżka, wysterylizowana butelka z ciemnego szkła z dopasowanymi korkami, lejek. Przygotowujemy pięćset mililitrów z typowego naparu lub odwaru z wybranych ziół. Odcedzamy napar lub odwar do dzbanka, a następnie przelewamy do czystego rondla. Na każde pięćset mililitrów naparu dodajemy pięćset gram płynnego miodu lub nierafinowanego cukru i mieszamy bez przerwy, aż się rozpuści. Gotujemy na wolnym ogniu, stale mieszając, aż mieszanka zgęstnieje do konsystencji syropu. Odstawiamy i czekamy, aż ostygnie. Wlewamy do butelek i zatykamy korkami. Syropy czasem fermentują. W takim przypadku zwykły korek wyskoczy, natomiast butelka zakręcana może eksplodować.

Odwary

Odwary stosuje się przy sporządzaniu leków z twardszych surowców takich jak kora, jagody czy korzenie, które wymagają intensywniejszej obróbki niż parzenie. Sporządzanie odwaru polega na podgrzewaniu surowca w zimnej wodzie, zagotowaniu i gotowaniu na wolnym ogniu przez dwadzieścia – czterdzieści minut. Możemy używać pojedynczych ziół lub ich mieszanek. Standardowa ilość odwaru, która wystarcza na trzy porcje, powinna być przygotowana codziennie na świeżo. Odwary można pić na gorąco lub na zimno. Podobnie jak napary, odwary często stosowane są do sporządzania innych leków, takich jak syropy. W Chinach stosuje się głównie odwary, przy czym są one zwykle bardziej stężone niż odwary stosowane na Zachodzie. Używa się sto pięćdziesiąt gram suszonego zioła na litr wody, którą odparowuje się do trzystu – czterystu mililitrów, co starcza na trzy porcje. Otrzymany w ten sposób napój trzeba będzie czasem rozrzedzić, by zadowolić europejskie podniebienie. Typowym dawkowaniem w przypadku odwarów jest stosowanie go trzy razy dziennie w ilości równej filiżance do herbaty lub kieliszkowi do wina. Kolejne porcje można odgrzewać. Odwar można dosłodzić miodem lub nierafinowanym cukrem.

Napary

Sporządzanie naparów jest jedną z prostszych metod wykorzystania ziół. Mogą być one stosowane jako leki na konkretne choroby lub też jako herbatki o działaniu odprężającym lub  pobudzającym. Napar przygotowuje się ze świeżych lub suszonych liści mniej więcej tak jak herbatę. Woda powinna być zdjęta z ognia, gdy tylko zawrze, gdyż mocno wrząca woda spowoduje, że cząsteczki cennych eterycznych olejków rozproszą się wraz z parą. Napary można sporządzać z jednego zioła lub mieszanki ziół, można je pić na zimno lub na gorąco. Najlepiej przygotowywać codziennie świeży napar. Aby przygotować wywar należy rozgrzać imbryk gorącą wodą, a następnie wrzucić świeże lub suszone zioła. Kolejno wlewamy gorącą wodę (w początkowej fazie wrzenia). Przykrywamy imbryk i naparzamy przez dziesięć minut. Przecedzamy napar przez sitko. Doprawiamy do smaku miodem lub odrobiną nierafinowanego cukru. Resztę naparu wlewamy przez sitko do dzbanka, przykrywamy i przechowujemy w chłodnym miejscu lub lodówce. Często wygodniej jest przyrządzić jedną filiżankę naparu. Można to zrobić w małym imbryczku lub w specjalnych filiżankach do naparów, które można nabyć w sklepach specjalistycznych.

Nalewki

Nalewki sporządza się, macerując zioła w mieszance alkoholu i wody. Powinno się przygotowywać je z pojedynczych ziół, a następnie gotowe nalewki mieszać według potrzeb. Alkohol wyciąga z roślin związki czynne oraz działa konserwująco w związku z czym nalewki można przechowywać do dwóch lat. Płyn składa się zwykle z dwudziestu pięciu procent alkoholu i siedemdziesięciu pięciu procent wody, ale przy niektórych żywicznych ziołach zawartość alkoholu zwiększa się do czterdziestu pięciu procent. W produkcji przemysłowej używa się zwykle spirytusu, ale do użytku domowego lepsze są słabsze alkohole. Idealna jest czysta wódka, ponieważ nie zawiera żadnych dodatków, natomiast rum pomaga zamaskować nieprzyjemny smak niektórych ziół. Wkładamy ziele do dużego słoja i zalewamy mieszanką alkoholową – wodną, tak by było ono zakryte, zakręcamy słój i trzymamy przez dwa tygodnie w chłodnym miejscu. O czasu do czasu wstrząsamy. Po tym okresie czasu, prasę do wina przykrywamy muślinową torebką. Wlewamy przez nią płyn ze słoja. Przeciskamy płyn przez prasę do dzbanka. Pozostały w prasie osad może być dodany do kompostu. Do stworzenia nalewki stosuje się wszystkich części rośliny, które mogą być zarówno suszone jak i świeże.

Maści

Maści zawierają oleje lub inne tłuszcze, ale nie zawierają wody i w odróżnieniu od kremów nie wnikają w skórę, lecz tworzą na niej oddzieloną warstwę. Stosowane są, gdy skóra jest już osłabiona lub miękka lub gdy potrzebna jest osłona przed płynami, na przykład przy wysypce od pieluszki. Dawniej maści robiono z tłuszczów zwierzęcych, ale równie dobrze stosować można wazelinę lub wosk parafinowy. Zamiast samych ziół można stosować wyciągi olejowe. Topimy wazelinę lub wosk w misce nad rondlem z wrzącą wodą lub w rondlu o podwójnym dnie. Dodajemy zioła i podgrzewamy przez dwie godziny, aż zioła staną się kruche. Uważajmy by z rondla nie wyparowała cała woda. Następnie wylewamy mieszaninę do torebki dobrze przymocowanej sznurkiem lub gumką do brzegów dzbanka. Możemy też użyć muślinowej torebki i prasy do wina. Jeśli stosujemy torebkę do odciskania galaretek, musimy założyć gumowe rękawice, ponieważ mieszanina jest gorącą. Wyciskamy płyn do dzbanka. Dopóki odcedzony płyn jest ciepły i roztopiony, szybko wlewamy go do wysterylizowanych słoików z ciemnego szkła ze szczelnymi zakrętkami. Słoiki te należy przechowywać w chłodnym miejscu do trzech – czterech miesięcy.

Kremy

Krem jest mieszaniną wody z olejami lub innymi tłuszczami, która na skórze mięknie i jest przez nią wchłaniana. Krem łatwo sporządzić, stosując maść emulgującą (dostępną w większości aptek), która jest mieszaniną olejów i wosków mieszających się z wodą lub nalewkami. Kremy sporządzone w domu mogą być przechowywane przez kilka miesięcy, ich trwałość można przedłużyć, przechowując je w chłodnej spiżarni lub lodówce albo dodając parę kropli nalewki benzoesowej, która działa konserwująco. Kremy sporządzone na bazie tłuszczów organicznych psują się szybciej. Topimy maść emulgującą w rondlu z podwójnym dnem lub w misce nad rondlem z wrzącą wodą. Wlewamy glicerynę i wodę, dobrze mieszamy. Gdy dodamy płyn, mieszanina nieco się zestali, więc umieszczamy miskę nad wrzącą wodą i mieszamy, żeby krem się znowu roztopił. Dodajemy zioła i energicznie mieszamy. Gotujemy przez trzy godziny, dolewając co pewien czas wody do rondla żeby się nie przepalił. Używając prasy do wina lub  torebki i dzbanka, przecedzamy jak najszybciej gorącą mieszaninę do miski. Stale mieszamy roztopiony, przecedzony krem by w trakcie stygnięcia nie rozdzieliły się składniki. Gdy krem się zestali, małą wąską szpachelką przekładamy go do słoiczków.

Kapsułki

Zioła można również podawać w postaci sproszkowanej- posypywać nimi jedzenie, rozmieszać je w wodzie lub zamknąć w kapsułkach, które są szczególnie godne polecenia w przypadku ziół o nieprzyjemnym smaku lub zapachu. Łatwo je również zabrać ze sobą w podróż. Najlepiej stosować w tym celu sproszkowane zioła zakupione w specjalistycznych sklepach. Można tam również nabyć dwuczęściowe kapsułki z żelatyny lub kapsułki wegetariańskie. Przybory i naczynia które będą nam potrzebne w przypadku tworzenia kapsułek to: spodek lub płaskie naczynie, kapsułki i ciemne szczelne naczynie do przechowywania kapsułek. Wysypujemy sproszkowane zioło na spodek lub inne płaskie naczynie. Rozdzielamy dwie połówki kapsułki, zanurzamy je w proszku i przysuwamy do siebie, nabierając jak najwięcej proszku. Łączymy dwie połówki kapsułki. Przechowujemy w ciemnym, szczelnym pojemniku w chłodnym miejscu. Do stworzenia kapsułek można stosować wszystkie części rośliny suszone i sproszkowane. Do stworzenia jednej kapsułki o rozmiarze 00 należy użyć dwieście – dwieście pięćdziesiąt gram proszku. Typowym dawkowaniem w przypadku stosowania kapsułek są dwa – trzy kapsułki dwa – trzy razy dziennie.

Inhalacje

Przy katarach, zapaleniu zatok, zapaleniu oskrzeli czy astmie, pomóc mogą inhalacje, które oczyszczają układ oddechowy z nadmiaru śluzu. Stosuje się w nich mocno rozcieńczone napary lub olejki eteryczne, które zawierają związki aktywne o działaniu przeciwalergicznym i przeciwzapalnym. Po inhalacji należy pozostać przez trzydzieści minut w ciepłym pomieszczeniu, aby drogi oddechowe powoli przystosowały się  do oddychania powietrzem w normalnej atmosferze. Przybory i naczynia, które przydadzą się do sporządzenia wywaru do inhalacji to: czajnik, duża miska i ręcznik. Zagotowujmy wodę w czajniku i napełniamy nią do połowy dużą miskę. Dodajemy pięćset mililitrów typowego naparu lub od pięciu do dziesięciu kropli olejku eterycznego lub mieszaniny olejków. Zakrywamy głowę i miskę ręcznikiem, aby nie wypuszczać pary na zewnątrz i oddychamy równomiernie przez dziesięć minut. Staramy się oddychać normalnie, nie bardzo głęboko. Inhalacje powinno się stosować raz lub dwa razy dziennie wdychając parę przez dziesięć minut. Najczęściej stosowanym olejkiem eterycznym do inhalacji jest olejek eteryczny z rumianku (matricaria recutita), można go nabyć w każdym sklepie zielarskim.

Czopki

Czopki dzielą się na dopochwowe i doodbytnicze. Czopki dopochwowe rozpuszczają się pod wpływem temperatury ciała, dostarczając lekarstwo do miejsca infekcji czy podrażnienia. Czopki doodbytnicze stosowane są do leczenia jelita grubego, wtedy gdy leki doustne zostałyby rozłożone w procesie trawienia. Czopki doodbytnicze najlepiej kupować gotowe w aptece. Czopki dopochwowe przygotowujemy w następujący sposób: stosujemy gotowe formy do czopków dopochwowych jeśli uda nam się je nabyć. Jeśli nie, przygotowujemy sami dwadzieścia cztery foremki z folii aluminiowej. Kładziemy je na drucianej siatce. Łączymy dziesięć gram miękkiego mydła, pięćdziesiąt gram gliceryny i czterdzieści mililitrów spirytusu metylowego i wlewamy do foremek. Zostawiamy na kilka sekund, a następnie wylewamy. Topimy dwadzieścia gram masła kakaowego w rondlu z podwójnym dnem. Zdejmujemy rondel z ognia i dodajemy trzydzieści kropli olejku eterycznego. Wlewamy tę mieszankę do foremek i zostawiamy na trzy godziny, żeby zastygła. Gdy całkiem zastygnie otwieramy foremki (w przypadku foremek gotowych) lub zdejmujemy ostrożnie folię. Przechowujemy czopki w chłodnym miejscu w naczyniu wyłożonym pergaminem.